Podsumowanie Konferencji z okazji 150-lecia Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika

W dniach 25–26 kwietnia 2025 roku w Krakowie, w Instytucie Zoologii i Badań Biomedycznych Uniwersytetu Jagiellońskiego, odbyła się jubileuszowa konferencja naukowa z okazji 150-lecia Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika (PTP im. Kopernika. Wydarzenie zgromadziło przedstawicieli środowiska akademickiego i instytucji naukowych z całego kraju, reprezentujących różne dyscypliny przyrodoznawcze. W programie konferencji znalazły się wykłady plenarne oraz wykłady prezesów i przedstawicieli wielu Polskich Towarzystw Naukowych.

W konferencji wzięło udział ponad 150 uczestników. Udział w pierwszym dniu konferencji (piątek 25.04.2025) zgłosiło 157 osób, a w drugim (sobota 26.04.2025) 115 osób. W czasie konferencji zaprezentowano 37 posterów o tematyce przyrodniczej.



Dzień I – Piątek, 25 kwietnia

Konferencję uroczyście otworzyła prof. dr hab. Elżbieta Pyza, prezes Zarządu Głównego PTP im. Kopernika, która przedstawiła także rys historyczny Towarzystwa, podkreślając jego znaczenie dla rozwoju nauk przyrodniczych w Polsce. Następnie rozpoczął się cykl wykładów plenarnych i tematycznych. Pierwszy wykład plenarny, zatytułowany „O wyobraźni w nauce”, wygłosił Prorektor ds. rozwoju UJ prof. dr hab. Bartosz Brożek z Uniwersytetu Jagiellońskiego i Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych. Podkreślił on rolę wyobraźni jako motoru postępu naukowego i kluczowego elementu w procesie twórczego myślenia. W kolejnych wystąpieniach poruszano szeroką tematykę – od współczesnych badań antropologicznych (dr Barbara Mnich, Polskie Towarzystwo Antropologiczne), przez biotechnologię roślin (prof. dr hab. Anna Mikuła, Polskie Towarzystwo Botaniczne), aż po znaczenie jaskiń w badaniach przyrodniczych (dr Jan Urban, Sekcja Speleologiczna PTP im. Kopernika). Drugi wykład plenarny wygłosił prof. dr hab. Marek Figlerowicz (Instytut Chemii Bioorganicznej PAN), prezentując wyniki badań genetycznych przedstawicieli społeczeństwa państwa Piastów w wystąpieniu pt. „Dynastia i społeczeństwo państwa Piastów – historia zapisana w DNA”. W pierwszym dniu wykłady wygłosili również: dr Karol Dudek-Różycki (Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Przedmiotów Przyrodniczych), dr Izabela Ploch (Polskie Towarzystwo Geologiczne), dr hab. Ilona Żeber-Dzikowska (Sekcja Dydaktyki Biologii PTP im. Kopernika), dr Piotr Tykarski (Krajowa Sieć Informacji o Bioróżnorodności) oraz prof. dr hab. Ryszard Laskowski (Instytut Nauk o Środowisku UJ), który omówił „za i przeciw” dla stosowania pestycydów. Dzień zakończyło zwiedzanie wystawy jubileuszowej w Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ, prezentującej bogaty dorobek i historię PTP im. Kopernika.

Dzień II – Sobota, 26 kwietnia

Sobotnią sesję otworzyła ponownie prof. Elżbieta Pyza, witając uczestników drugiego dnia konferencji. Wykład plenarny wygłosił prof. dr hab. January Weiner (Instytut Nauk o Środowisku UJ), który w wystąpieniu pt. „Miłe życia początki, a koniec...? Cała historia życia biosfery” zaprezentował ewolucyjny kontekst istnienia życia na Ziemi, z refleksją nad jego przyszłością. Kolejne prezentacje dotyczyły ornitologii i ochrony przyrody. Zespół ze Stacji Badania Wędrówek Ptaków Uniwersytetu Gdańskiego podsumował 65 lat badań w ramach Akcji Bałtyckiej, a Stanisław Czyż (Małopolskie Towarzystwo Ornitologiczne) zwrócił uwagę na wyzwania związane z obecnością ptaków w środowisku zurbanizowanym. Szczególne zainteresowanie wzbudził wykład prof. dr hab. Henryka Okarmy (Instytut Ochrony Przyrody PAN) pt. „Bambinizm – nowy paradygmat ochrony przyrody”, w którym przedstawił krytyczną analizę współczesnego podejścia emocjonalnego do ochrony zwierząt. Ostatni wykład plenarny – „Zmiany klimatu. Zagrożenie dla ludzi czy przyrody?” – wygłosił prof. dr hab. Jan Kozłowski (Instytut Nauk o środowisku UJ), ukazując złożoność zagrożeń wynikających z globalnych zmian klimatycznych. W dalszej części dnia omawiano m.in. historię tulipanów (prof. Marcin Nobis) i rolę owadów i entomologów we współczesnym świecie( prof. Paweł Sienkiewicz i prof. Paweł Buczyński z Polskiego Towarzystwa Entomologicznego). Konferencję zakończyło zwiedzanie Narodowego Centrum Synchrotronowego SOLARIS w Krakowie. Jubileuszowa konferencja była nie tylko podsumowaniem bogatej tradycji Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika, ale także inspirującym forum wymiany myśli i interdyscyplinarnej współpracy. Różnorodność poruszanych tematów, wysoki poziom merytoryczny wystąpień oraz zaangażowanie uczestników potwierdziły, że Towarzystwo niezmiennie pełni ważną rolę w polskim życiu naukowym. Spotkanie zakończyło się symbolicznym zaproszeniem do wspólnego kształtowania przyszłości nauk przyrodniczych w Polsce.



Agnieszka Rak i Elżbieta Pyza
KSIĄŻECZKA ABSTRAKTÓW



GALERIA

PROGRAM

Piątek 25 kwietnia:



9.00 – 9.05; otwarcie konferencji
prof. dr hab. Elżbieta Pyza Prezes ZG PTP im. Kopernika
9.05 – 9.20; wykład
prof. dr hab. Elżbieta Pyza i dr hab. Stanisław Knutelski:
150 lat istnienia PTP im. Kopernika

przewodniczenie Paweł Grzmil
9.20 - 10.05; wykład planarny I: prof. dr hab. Bartosz Brożek (Uniwersytet Jagielloński,
Centrum Kopernika Badań Interdyscyplinarnych) - "O wyobraźni w nauce"
10.05 – 10.25; dr Barbara Mnich (Polskie Towarzystwa Antropologiczne) -
„Rola współczesnych badań antropologicznych – od populacji pradziejowych po salę sądową”.
10.25 – 10.45; prof. dr hab. Anna Mikuła (Polskie Towarzystwo Botaniczne) -
„Od komórki do rośliny – dzięki in vitro wszystko jest możliwe”.

10.45 do 11.15: sesja posterowa

11:15 do 11.30: przerwa kawowa

11.30-12.15; wykład plenarny II: prof. dr hab. Marek Figlerowicz (Instytut Chemii Bioorganicznej PAN, Poznań) - „Dynastia i społeczeństwo państwa Piastów – historia zapisana w DNA”

12.15- 12.35; dr Karol Dudek-Ròżycki (Polskie Stowarzyszenie Nauczycieli Przedmiotów Przyrodniczych, Kraków) – „Edukacja przyrodnicza w Polsce – garść refleksji”
12.35-13.00; prof. dr hab. Elżbieta Dumnicka, Jan Urban, Wojciech Wróblewski (Sekcja Speleologiczna PTP im. Kopernika) – „Co nam dają jaskinie”
13.00-13.20; dr Justyna Kowal-Kasprzyk – „Geolog detektywem
czyli od paleontologicznego znaleziska po adaptację do zmian klimatu” (Polskie Towarzystwo Geologiczne)

13.30-14.30: przerwa

14.30-15.00; prof. dr hab. Ryszard Laskowski (Instytut Nauk o Środowisku UJ) -
"Jak wyżywić świat: pestycydy czy GMO?".
15.00-15.20; dr hab. Ilona Żeber-Dzikowska, prof. UJK (Sekcja Dydaktyki PTP im. Kopernika) -
"Realizacja koncepcji Zrównoważonego Rozwoju w edukacji".
15.20-15.40; dr Piotr Tykarski (Krajowa Sieć Informacji o Bioróżnorodności) -
"Dane o bioróżnorodności - otwarta księga życia".
15.40-17.30 zwiedzanie Wystawy 150-lecia PTP im. Kopernika, Centrum Edukacji Przyrodniczej UJ (ul. Gronostajowa 5, Kraków)

sobota 26 kwietnia

9.00 -9.15 Powitanie uczestników - prof. dr hab. Elżbieta Pyza
Przewodniczenie Dr hab Wacław Tworzydło, prof. UJ
9.15 – 10.00; wykład plenarny III: prof. dr hab. January Weiner (Instytut Nauk o Środowisku UJ) -
"Miłe życia początki, a koniec...? Cała historia życia biosfery".
10.00 -10.20; dr Krzysztof Stępniewski i dr Magdalena Remisiewicz (Stacja Badania Wędrówek Ptaków Uniwersytet Gdański) - "Co powiedziały nam ptaki przez 65 lat badań Akcji Bałtyckiej"
10.20 -10.40; mgr Katarzyna Mikicińska (Małopolskie Towarzystwo Ornitologiczne) -
"Ptaki w budynkach - zarzewiem konfliktów?"
10.40 -11.00; prof. dr hab. Henryk Okarma (Instytut Ochrony Przyrody PAN w Krakowie) –
„Bambinizm – nowy paradygmat ochrony przyrody”.

11.00 do 11.30: przerwa kawowa

11.30-12.30 wykład plenarny IV: prof. dr hab. Jan Kozłowski (Instytut Nauk o Środowisku UJ) –
„Zmiany klimatu. Zagrożenie dla ludzi czy przyrody?”
12.30-12.50; prof. dr hab. Marcin Nobis (Instytut Botaniki UJ) –
„Tulipany – pochodzenie, różnorodność gatunkowa i znaczenie w życiu człowieka”
12.50-13.10; dr hab. Paweł Sienkiewicz, prof. UPP, dr hab. Paweł Buczyński, prof. UMCS (Polskie Towarzystwo Entomologiczne) -"Owady i entomolodzy we współczesnym świecie"
13.10-13.30; dr Michał Drahus (Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej UJ) -
"HYADES - misja kosmiczna UJ"

13.30-.14.00; przerwa

14.30 - 16.00; Zwiedzanie Centrum SOLARIS (ul. Czerwone Maki 98, Kraków)

16.00 Zakończenie konferencji